Gümrük kıymetine dahil edilmesi gereken yurt dışı ödemeleri yazı serisinin ilk bölümünde debit note, komisyon bedeli ve vade farkı ödemelerinin gümrük kıymetine eklenmesi gerektiği vurgulanmıştı. Serinin ikinci bölümünde ithal eşyası için yapılan ambalaj-kap ödemeleri, royalti ödemeleri ile yurt dışı tamir ödemeleri anlatılacaktır.
İthal Edilen Mallar İçin Ödenen Ambalaj ve Kap Bedelleri
Gümrük Kanunu’nun 27/1-a maddesine göre ithal eşyası ile tek eşya olarak değerlendirilen ve alıcı tarafından üstlenilen kap veya ambalaj ödemeleri gümrük kıymetine dahil edilmelidir.
Tek eşya olarak değerlendirilmesi kavramına örnek olarak 2.000 TL’lik keman ithalatı için pırlanta kaplı 20.000 TL’lik keman muhafazası kullanılmış ise Gümrük Kanunu’nun 32/5-b maddesi uyarınca ayrı beyan edilir. Keman ve muhafazası kendi tarife pozisyonlarında ayrı ayrı vergilendirilir.
Ancak diş macunu ithalatında tüp ve ambalajının ayrı ayrı beyan edilmesi gerekmez. Tüp ve ambalajının vergilendirme unsuru taşıdıkları maddenin yani diş macununun tarife unsurlarına göre vergilendirilmesi gerekir.
Faturada paketleme adına ayrı bir kalem mevcutsa ve amaç ithalat vergilerinden kaçınmak değilse veya bağımsız bir ticari eşya olarak nitelendirilemiyorsa ayrı beyan edilmeksizin diş macunu örneğindeki gibi eşya bedeline dahil edilerek tek kalem olarak beyan edilmesi gerekmektedir.
Royalti ve Lisans Ödemeleri
İthal eşyasının imalatı, ihraç edilmek üzere satışı veya kullanımı ya da yeniden satışı ile ilgili hakların kullanımı nedeniyle patent, dizayn, know-how, model, marka, tescilli tasarım, telif hakkı ve imalat süreçleri gibi adlar adı altında yapılan ödemelere royalti veya lisans denilmektedir. (Gümrük Yönetmeliği 43/1-ğ)
Örnek olarak ABC firması 9503 tarife pozisyonunda bulunan VATKEM marka oyuncakların ithalatını yapacaktır. ABC firması ihracatçı ile royalti anlaşması imzalamıştır. Bu anlaşma ABC firmasına lisans sahibinin ticari markasını taşıyan eşyaları satma hakkı verecektir. Anlaşma karşılığında ödenecek olan royalti ücreti ise ABC firmasının Türkiye’deki satış fiyatı üzerinden %5’lik bir ödemeyi içermektedir.
Royalti ve Lisans Ödemeleri Gümrük Kıymetine Dahil Edilir mi?
Royalti ve lisans ödemesinin ithalat eşyası için ve satış koşulu olması durumunda Gümrük Kanunu’nun 27/1-c ve Gümrük Yönetmeliğinin 56. Maddesi uyarınca ithal eşyasının gümrük kıymetine dahil edilmesi gerekir. Şartların ikisini de aynı anda sağladığı takdirde gümrük kıymetine dahil edilmelidir.
Yukarıdaki örnekte ABC firmasının yapacağı %5’lik royalti ödemesi görüleceği üzere ithal eşyası için ve satış koşuludur. Bu bağlamda royalti ödemesi ithal eşyasının gümrük kıymetine ilave edilecektir.
GATT 8. Madde notuna göre ithal eşyasının ithal ülkesinde yeniden üretilmesi için yapılan ödemeler ile satış koşulu olmayan dağıtım ve tekrar satış gibi ödemeler gümrük kıymetine dahil edilmez.
Royalti ve Lisans Ödemesinin Gümrüğe Beyanı
Royalti ve lisans ücreti, beyanname tescilinden önce belli ise gümrük kıymetine dahil edilir. Ödenecek tutar sonradan belli olacaksa ve sözleşme ile tevsiki mümkün ise beyannamede sonradan belli olacağı belirtilir. Akabinde ise tutarın netleşmesine müteakip gümrük yönetmeliği 53/1-b maddesi uyarınca istisnai kıymetle beyan edilebilir.
Firmanın müfettiş marifeti ile denetlenmesi sırasında gümrük kıymetine dahil edilmesi gereken ancak beyan edilmeyen bir royalti ve lisans ödemesi tespit edilirse Gümrük Kanunu’nun 234/1-b maddesi uyarınca eksik ödenen vergiler tahsil edilerek ek olarak eksik ödenen verginin üç katı para cezası uygulanır.
KKDF Yönünden Royalti ve Lisans Ödemesi
Eşyanın tabi olduğu GTİP kodunda KKDF var ise, KKDF oluşmaması için royalti ve lisans ödemesinin tamamlayıcı beyan verilmeden önce ödenmesi gerekir.
Yurtdışına Tamirat Amaçlı Gönderilen Eşya İçin Yapılmış Tamir Ödemeleri
Hariçte işleme rejimi kapsamında yurtdışına tamir, bakım, onarım gibi amaçlarla eşya gönderilebilmektedir. İşlemlerin garanti kapsamında bedelsiz olarak yapılacak olması durumunda ve bunun gümrük idarelerini tevsik edilebilmesi halinde gönderilen eşyanın geri gelişinde herhangi bir vergi hesaplanmayacaktır. (Gümrük Kanunu 142. Md)
Tamir, bakım veya onarım işlemleri bedel karşılığında yaptırılmış ise Gümrük Yönetmeliğinin 411. Maddesi uyarınca eşyanın gümrük kıymeti ödenen tamir bedeli olarak beyan edilerek eşyanın gelişi için oluşan navlun ve sigorta gideri de kıymete eklenmelidir. Eşyanın GTİP kodu için mevcut olan vergilendirme unsurları üzerinden vergi hesaplanacaktır.
Örnek olarak 8416.10.90.00.00 GTİP kodlu ve İngiltere menşeli vida açma makinesi tamir amaçlı İngiltere’ye gönderilmiştir. İngiltere’de yapılan işlem için 30.000 TL, navlun için 4000 TL ve sigorta için 100 TL ödenmiştir. Bu durumda 34.000 TL’nin üzerinden vergileri hesaplanacaktır. Ancak menşe beyanı sunulursa tercihli rejimden faydalanacağı için %2,7 gümrük vergisi ve %5 İGV tahsil edilmeyecektir.
Can DURMUŞ – Gümrük Müşavir Yardımcısı / Denetçi
30.05.2022