Gümrük antrepo rejimi, serbest dolaşıma girmemiş eşyanın ithalat vergilerine ve ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmaksızın bir gümrük antreposunda depolanmasına imkân tanıyan ekonomik etkili bir gümrük rejimidir. Vergi ödemeden depolama, ihracat önlemlerinden yararlanma ve üretim girdilerini stokta tutma gibi kritik avantajlar sunan bu rejimi doğru yönetmek, maliyet tasarrufu sağlayabilir.
Gümrük Antreposu Nedir?
Gümrük antreposu, gümrük gözetimi altında bulunan eşyanın konulduğu, belirli teknik şartları taşıyan açık veya kapalı yerlerdir. Antrepo rejiminin temel amacı, ülke üretiminde kullanılan girdilerin depolanması sırasında üreticiye gümrük vergisi yükü bindirmemek ve maliyetleri arttırmamaktır.
Sergilerin yapıldığı fuar ve sergiler de gümrük antreposu sayılır.
Antrepo Tipleri:
Antrepolar genel ve özel olmak üzere iki ana gruba ayrılır:
Genel Antrepolar — Herkes Kullanabilir (A, B, F):
A Tipi: İşleticinin stok kayıtlarını tuttuğu, noksanlıklardan işleticinin sorumlu olduğu en yaygın antrepo tipidir.
B Tipi: Kullanıcının sorumlu olduğu, stok kaydı tutulmayan tiptir. Beyanname ve belgeler gümrük kontrolünün esasını oluşturur. Posta idaresi sorumluluğunda yabancı menşeli kolilerin konulduğu kapalı yerler de genel antrepo sayılır.
F Tipi: Gümrük idarelerince işletilen antrepodur. Eski adı Kaçak Ambarı’dır. Eksik beyan ve kayıt yoluyla beyan uygulamaları bu tipte kullanılamaz.
Özel Antrepolar — Sadece İşleticinin Eşyası (C, D, E):
C Tipi: İşletici ve kullanıcının aynı kişi olduğu özel antrepodur.
D Tipi: Eşyanın gümrüğe sunulmaksızın ve beyanname verilmeden önce serbest dolaşıma girebilmesine imkân tanıyan basitleştirilmiş usul versiyonudur. Bu tip yalnızca kayıt yoluyla rejime giriş iznine sahip kişilere devredilebilir.
E Tipi: İzin hak sahibinin depolama yerinin antrepo sayıldığı ya da depolama yeri olmasa dahi antrepo rejimi hükümlerinin uygulandığı tiptir. E tipi antrepoda işletme hakkının başkasına devrine izin verilmez.
Gümrüksüz Satış Mağazaları (Duty Free) da özel antrepo sayılır.
Antrepoya Eşya Girişi ve Beyanname Tescili
Eşya gümrük idaresinin denetimi altında antrepoya alınır. Taşıttan indirme işlemi YGM veya gümrük memuru nezaretinde sayım tutanağına bağlanarak gerçekleştirilir.
Beyanname süresi: Antrepoya doğrudan konulacak eşya için antrepo beyannamesinin, taşıtın antrepoya gelişini takip eden 2 iş günü içinde tescil edilmesi gerekir. Yazılı ve gerekçeli talep üzerine bu süre 1 gün uzatılabilir. Süresinde beyanname verilmezse eşya en yakın geçici depolama yerine gönderilir.
Rejim kodları:
- İlk girişte: 7100
- Antrepoda devir veya antrepolar arası sevkiyatta: 7171
- Serbest dolaşımdaki eşyanın ihraç amacıyla antrepoya konulmasında: 7200
Kağıtsız beyanname: 1 Şubat 2023 itibarıyla antrepo beyannameleri kağıt ortamında düzenlenmemekte; tüm belgeler BİLGE sistemi üzerinden e-imza ile sunulmaktadır. YGM tutanakları sisteme taranarak yüklenmez; muayene memurları BİLGEV2 üzerinden erişir.
Antrepoda Depolama Süresi
Antrepo rejimi altında eşyanın kalış süresi sınırsızdır. Ancak iki önemli istisna vardır:
- Gümrük idareleri çabuk bozulabilecek eşya için süre belirleyebilir.
- Antrepodaki eşya için serbest dolaşıma giriş gibi başka bir rejim beyannamesi tescil edilirse, işlemlerin 30 gün içinde bitirilmesi zorunludur. Aksi halde eşya tasfiyelik hale gelir.
Geçici depolama yeriyle karşılaştırmak gerekirse:
| Antrepo | Geçici Depolama Yeri | |
|---|---|---|
| Süre | Sınırsız | 20 – 45 gün |
| Beyanname | Antrepo beyannamesi verilir | Beyanname verilmez |
| Teminat | Aranır | Aranmaz |
| Denetim | YGM ve/veya görevli memur | Görevli memur |
Teminat Uygulamaları
Antrepoya konulan eşya için gümrük vergileri ve ithalat rejimine göre alınması gereken fon tutarı kadar teminat alınır.
Teminattan muaf: Fuarlara konulan eşya, ithalat vergilerinden muaf eşya ve ihraç amacıyla antrepoya konulan eşya için teminat aranmaz.
Götürü Teminat: Nasıl Hesaplanır?
Antrepo işleticileri her işlem için ayrı ayrı teminat vermek yerine antreponun fiziki büyüklüğüne göre hesaplanan sabit bir götürü teminat verebilir. Bu sistem özellikle yüksek işlem hacmine sahip antrepolar için ciddi maliyet avantajı sağlar.
Gümrük Kanunu Madde 202-204 ve Gümrük Yönetmeliği Madde 527. Hesaplama yöntemi 20 Nisan 2024 tarihli değişiklikle güncellenmiş, 20 Temmuz 2024 itibarıyla yürürlüğe girmiştir.
Hesaplama yöntemi:
- Taban tutar: 1.000 m² veya 2.000 m³’e kadar olan antrepolar için 3.000.000 TL
- Alan artışı: 1.000 m²’den sonraki her 1.000 m² için 1.000.000 TL eklenir (1.000 m² altındaki artışlar yukarı tamamlanır)
- Hacim artışı: 2.000 m³’ten sonraki her 2.000 m³ için 1.000.000 TL eklenir
- Üst sınır: Bir antrepo için hesaplanan toplam götürü teminat 40.000.000 TL’yi aşamaz
Örnek hesaplamalar:
| Antrepo | Hesaplama | Toplam Teminat |
|---|---|---|
| 51.500 m³’lük silo | 3M TL (taban) + 25 birim × 1M TL | 28.000.000 TL |
| 18.200 m²’lik alan | 3M TL (taban) + 18 birim × 1M TL | 21.000.000 TL |
| 5.000 m² + 50.000 m³ karma | Alan: 7M TL + Hacim: 27M TL | 34.000.000 TL |
| Hesap 43M TL çıkan antrepo | Üst sınır devreye girer | 40.000.000 TL |
Yaygın götürü teminat (5 ve üzeri antrepo): Birden fazla antreposu olan işleticiler tüm antrepoları için tek bir teminat verebilir. 5 veya daha fazla antrepo işletiliyorsa, her antrepo için hesaplanan tutarların toplamının %75’i yeterlidir.
Örnek: 6 antrepo, toplam hesaplanan teminat 114.000.000 TL → yaygın götürü teminat 85.500.000 TL
Kritik uygulama kuralları:
- Akaryakıt antrepoları ve ÖTV Kanunu eki (I) sayılı liste (solvent vb.) kapsamındaki eşya için götürü teminat uygulanamaz. (Gümrük Yönetmeliği Madde 526/2 ve Madde 527/1.)
- Alan veya hacim değişikliği durumunda değişikliği takip eden 1 ay içinde ek teminat mektubu verilmesi zorunludur (Gümrük Yönetmeliği Madde 527/7)
- BİLGE sisteminde tek antrepo için GTRANT-1, yaygın için GTRANT-2 koduyla tanımlanır. (Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 30.11.2020 tarihli ve 59390187 sayılı yazısı)
Elleçleme Nedir, Ne Zaman İzin Gerekir?
Elleçleme; eşyanın asli niteliklerini değiştirmeden iyi korunması, görünüşünün iyileştirilmesi veya pazarlama kalitelerinin geliştirilmesi için yapılan işlemlerdir. Elleçleme sonucunda eşyanın 8’li tarife pozisyonunun (GTİP) değişmemesi şarttır.
Elleçleme örnekleri: İstifleme, büyük kaptan küçük kaba aktarma, kap tamiri ve yenileme, havalandırma, kalburlama, karıştırma, etiketleme, numune alma, basit temizlik ve basit montaj (otomobile radyo takılması gibi).
İzin süreci iki şekilde işler:
Münferit izin: Her bir işlem için denetleyici gümrük müdürlüğüne yazılı başvurulur. Başvuruda yapılacak işlem ve antrepo rejimi için gerekli tüm ayrıntılar belirtilmelidir.
Global (sürekli) izin: Aynı eşya için sürekli tekrarlanan işlemler söz konusuysa (örneğin her gelen ürüne etiket yapıştırma), bu işlemler Antrepo Açma ve İşletme İzin Belgesi’ne eklenebilir. Böylece her seferinde izin almak yerine sadece gümrüğe yazılı bilgi vermek yeterli olur. (Gümrük Yönetmeliği Madde 335/3 ve Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 22.03.2016 tarihli ve 14640530 sayılı yazısı)
Antrepo dışı elleçleme: Eşyanın antrepo dışına çıkarılarak elleçlenmesi için şu koşullar aranır:
- Eşya sahibinin YYS veya OKS statüsüne sahip olması ya da asgari 10.000.000 TL ödenmiş sermaye ve 2 yıl faaliyet süresi gibi güvenilirlik kriterlerini karşılaması
- Serbest dolaşımda olmayan eşya için tahakkuk edebilecek gümrük vergileri kadar teminat alınması (Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği (YGM) Rehberi Madde 9.3.3)
Süre: Antrepodan çıkan eşya 3 ay içinde geri getirilmeli. Haklı gerekçelerle 3 ay daha uzatılabilir. Savunma sanayi ve havacılık eşyasında bu süre 6+6 aya kadar çıkabilir. (YGM Rehberi Madde 9.3.3/b-c)
Denetim: YGM’ler tarafından AN9 tespit kodu ile takip edilir. İşlem bittiğinde YGMS üzerinden “elleçleme tutanağı” düzenlenerek sisteme kaydedilir. (2024/8 sayılı Genelge (YGM Rehberi) Madde 9.1 ve 9.3.2)
Kısıtlamalar:
- CE işareti ve marka: CE işareti veya marka/model bilgisinin elleçleme yoluyla sonradan ürüne iliştirilmesine normal şartlarda izin verilmez; bu ancak üretim aşamasında yapılabilir. İstisnai durumlarda ilgili Bakanlık birimlerinden veya TSE’den uygunluk görüşü alınması gerekir. (Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 20.05.2025 tarihli ve 109158135 sayılı yazısı ile 18.07.2023 tarihli ve 87284866 sayılı yazısı)
- GDO hassasiyeti: GDO bulaşanı tespiti yapılan ürünlerde dış elleçlemeye kesinlikle izin verilmez. İşlemler antrepo içinde ve Tarım Müdürlüğü personeli nezaretinde yapılmalıdır. (Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 11.06.2025 tarihli ve 110179079 sayılı yazısı)
- Dökme eşya: Küçük çuvallardan big-bag çuvallara aktarma veya gemi yüklemesi öncesi dökme hale getirme de elleçleme kapsamında değerlendirilir. (Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 19.06.2022 tarihli ve 75689143 sayılı yazısı)
- TEV yükümlülüğü: Eşyanın tamamen veya kısmen üçüncü ülke menşeli girdiler kullanılarak elleçlenmesi halinde üçüncü ülke girdilerine ait TEV tahsil edilerek A.TR Dolaşım Belgesi düzenlenebilir. (Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 02.10.2023 tarihli ve 89505215 sayılı yazısı ile 08.06.2022 tarihli ve 75325507 sayılı yazısı)
Elleçlemede cezai müeyyideler:
- İzinsiz elleçleme: Gümrük idaresinden izin alınmaksızın işlem yapılması halinde GK 241/4-f maddesi uyarınca usulsüzlük cezası uygulanır.
- Eşya değişimi veya eksikliği: Elleçleme bahanesiyle antrepodaki eşyanın değiştirilmesi veya noksanlaşması durumunda gümrük vergilerinin yanı sıra gümrüklenmiş değerin iki katı para cezası kesilir; kaçakçılık mevzuatı çerçevesinde ayrıca takibat başlatılabilir.
Antrepodaki Eşyanın Devri: Genel ve Özel Antrepo Farkları
Antrepodaki eşya satış yoluyla başkasına devredilebilir. Devir ile birlikte gümrük vergileri ve para cezaları dahil tüm hukuki sorumluluklar devralana geçer. Devir için noter tasdiki aranmaz; devreden ve devralanın yazılı bildirimi yeterlidir.
Genel ve özel antrepolar arasındaki kritik farklar:
| Konu | Genel Antrepo (A, B, F) | Özel Antrepo (C, D, E) |
|---|---|---|
| Devir sonrası işlem | 5 iş günü içinde yeni beyanname veya rejim yeterli | 5 iş günü içinde eşya antrepodan fiilen çıkarılmalı |
| Eşyanın kalması | Yeni beyanname ile aynı antrepoda kalabilir | Eşyanın dışarı çıkarılması zorunlu |
Süre başlangıcı (kritik detay): Uygulamada yeknesaklığın sağlanması amacıyla, 5 iş günlük sürenin başlangıcı olarak satış faturasının düzenlenme tarihi esas alınır. (Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 10.04.2017 tarihli ve 24084234 sayılı tasarruflu yazısı). Bu geçici depolama yerlerindeki devirlerde de aynı şekilde uygulanır. (Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 10.06.2004 tarihli ve 16378 sayılı yazısı)
Önemli:
- Solvent ve baz yağın devrine, devralan tarafından serbest dolaşıma sokulacaksa izin verilmez (YYS/OKS sahipleri için istisnalar mevcuttur)
- Monte edilmemiş veya tamamlanmamış eşyanın devri eşyanın bütünü üzerinden yapılmalıdır
- Yeni antrepo beyannamesi verilmeden eşya tekrar devre konu edilemez
Antreponun Devri: Şartlar ve Özel Durumlar
Antrepo işletme izninin başkasına devri için Gümrük Müdürlüğü incelemesi ardından Ticaret Bölge Müdürlüğü onayı gerekir.
Devir raporunda incelenen başlıca kriterler:
- Devralacak firmanın ödenmiş sermayesi yeterliliği
- Firmanın faaliyet süresi
- Antreponun bağlı gümrüğe 50 km mesafe şartı
OSB’deki antrepolar: Organize Sanayi Bölgesi sınırları içindeki A ve B tipi genel antrepolar başka bir firmaya devredilemez; yalnızca bağlı oldukları gümrük idaresinin değiştirilmesi talep edilebilir.
Şirket birleşme ve bölünmeleri: Bu yolla gerçekleşen devirlerde antreponun fiziki alanına ilişkin güncel m² şartları aranmaz. Eski işleticinin sağladığı koşulların korunması yeterlidir. Normal satış yoluyla devirlerde ise güncel tüm fiziki şartlar karşılanmalıdır.
Kilit devri: Devir tamamlanırken gümrük memuru, devreden YGM ve işletici firma temsilcisinin katılımıyla müşterek sayım yapılır; antrepo anahtarları (çift kilit sistemi) yeni sorumlulara teslim edilir.
Antrepoda Değişiklik Yapılması: Yetkili Merciler ve Süreç
Antrepoda tadilat, genişletme veya adres değişikliği gibi işlemler yapmak istiyorsanız, işlemin niteliğine göre farklı mercilere başvurmanız gerekiyor.
Planda değişiklik gerektiren durumlar (tadilat, genişletme, daraltma):
- Başvuru ilgili gümrük müdürlüğüne yapılır
- Gümrük müdürlüğü görüşüyle birlikte talep Bölge Müdürlüğü’ne aktarılır
- Bölge Müdürlüğü sonuçlandırır, Bakanlığa bilgi verilir
- YGM tespit raporu (AN2, AN3, AN4 kodlu) zorunludur
Planda değişiklik gerektirmeyen durumlar:
- Doğrudan Gümrük Müdürlüğü tarafından sonuçlandırılır
- Bölge Müdürlüğü aracılığıyla Bakanlığa bilgi verilir
- YGM tespit raporu gerekmez
Adres değişikliği ve tank ilavesi:
- Gümrük ve bölge müdürlüğü görüşüyle Bakanlığa iletilir
- Nihai karar Bakanlıkça verilir
Bağlı olunan gümrük idaresi değişikliği:
- Bölge Müdürlüğü aracılığıyla Bakanlıkça sonuçlandırılır
Dikkat edilmesi gerekenler:
- Genişletme yapılacaksa, ek alanın mevcut antrepo ile doğrudan irtibatlı ve aynı bina veya sahada yer alması şarttır; bağımsız kullanıma uygun olmamalıdır
- Genişletme, daraltma, tamirat veya tadilat için yeniden belge düzenlenmediğinden harç tahsil edilmez
- Tüm değişiklik talepleri için ilk müracaat her zaman ilgili gümrük müdürlüğüne dilekçeyle yapılır
- Bakanlık bu başvuruları DYS (Doküman Yönetim Sistemi) üzerinden elektronik ortamda da kabul etmektedir
Stok Kayıtları ve Yıllık Sayım
A, C, D ve E tipi antrepolarda stok kayıtları işletici tarafından tutulur. B tipi antrepoda beyanname ve belgeler stok kaydı yerine geçer.
İşleticiler yıl sonunda mevcut eşya listesini gümrük idaresine verir. Her yıl başında bu liste üzerinden sayım yapılır.
YGM’ler tarafından fiziki sayımı yapılarak stok kayıtları altışar aylık dönemler itibarıyla tespit edilen antrepolar, genel idari yıllık sayım hükümlerinden muaftır.
Cezalar: Ne Yapmamalı?
| Durum | Ceza |
|---|---|
| İzinsiz eşya çıkarma, değiştirme veya sayımda noksanlık | Gümrük vergileri + gümrüklenmiş değerin 2 katı (ambalaj bozulmamışsa muafiyet var — bkz. 15.01.2025 değişikliği) |
| Sayımda fazla eşya çıkması | Tasfiye + ithalat vergileri tutarında ceza |
| Gümrüksüz mağazadan haksız satış | İthalat vergileri + 3 katı ceza |
| Belirgin farklı eşya tespiti | Gümrük vergilerinin veya gümrüklenmiş değerin 2 katı |
| Devir sonrası 5 iş gününde işlem yapılmaması | Aşılan her gün için GK 241/1 cezası (devralana) |
| Özel antrepoda süre aşımı | İşletici ve devralana ayrı ayrı GK 241/1 |
| Beyanname verilmeden mükerrer devir | Her devralan için ayrı GK 241/1 |
| Düzenli depolamama | 1.494 TL |
| Eşyanın kayıtlara geçirilmemesi | 1.494 TL × 2 |
| Tehlikeli eşyanın genel alanda depolanması | 1.494 TL × 4 |
Antrepoya kap ile konulan eşyanın kaplarının orijinal ambalajı bozulmamışsa, kap adedi tam çıksa bile içindeki sayı veya ağırlık farkları için Gümrük Kanunu’nun 236. maddesi kapsamında ceza uygulanmaz.
Yani ambalajı sağlam kutu adedi tutuyorsa, içindeki ürün sayısı veya ağırlığı farklı çıksa dahi noksanlık cezası kesilmeyecek. Bu düzenleme özellikle yüksek hacimli depolama yapan firmalar için önemli bir güvence.
Antrepo Yatırım İzni ve Açma Şartları
Antrepo açmadan önce yatırım izni alınması gerekir. Bu, fiziki yatırım yapılmadan önce idarenin ekonomik ihtiyaç ve denetim kapasitesi açısından yaptığı ön değerlendirmedir.
Yatırım izni zorunlu olanlar:
- Genel antrepolar (A, B ve F tipi)
- Her nevi petrol ürünü depolanacak genel veya özel antrepolar
İstisna: Akaryakıt antrepoları hariç özel antrepolar (C, D, E tipi) için yatırım izni aranmaz; doğrudan açma ve işletme izni prosedürüne tabidir.
Başvuru sahiplerinde aranan şartlar:
- Şirket yapısı: Kamu kurumları, belediyeler ile anonim veya limited şirketler başvurabilir
- Faaliyet süresi: Şirketin asgari 3 yıldır faaliyette olması gerekir
- Ödenmiş sermaye:
| Bölge | Asgari Ödenmiş Sermaye |
|---|---|
| 1. ve 2. Bölge | 40.000.000 TL |
| 3. ve 4. Bölge | 20.000.000 TL |
| 5. ve 6. Bölge | 10.000.000 TL |
- Güvenilirlik: Yönetim kurulu üyeleri ve %10’dan fazla hisseye sahip ortakların kaçakçılık, zimmet, rüşvet, sahtecilik gibi yüz kızartıcı suçlardan mahkumiyeti bulunmamalıdır.
Başvuru süreci:
- Antreponun bağlı bulunacağı gümrük müdürlüğüne dilekçe ve belgelerle (Ticaret Sicil Gazetesi, adli sicil vb.) başvuru
- Gümrük müdürlüğü incelemesi: kapasite, güvenlik ve mevcut antrepo yeterliliği değerlendirilir
- Bölge müdürlüğü değerlendirmesi
- Nihai karar Bakanlıkça verilir
Ekonomik gereklilik değerlendirmesi: İdare yatırım izni verirken bölgedeki mevcut antrepoların kapasitesi ve doluluk oranları, gümrük müdürlüğünün işlem hacmi ve ticari/sınai yatırımları göz önünde bulundurur. Lojistik merkezler, liman ve havalimanlarında bu kriterlere daha esnek yaklaşılır.
Akaryakıt antrepolarında özel durum: Aynı tesis içindeki tanklarda hem depolama lisansı aranan hem de aranmayan (transit) akaryakıtın bir arada bulunmasına yönelik yatırım izin talepleri, denetim zafiyeti yaratacağı gerekçesiyle kabul edilmez.
İzin sonrası süreler:
- Yatırım izni alındıktan sonra 6 ay içinde tesis hazır hale getirilerek açma ve işletme izni için başvurulmalıdır
- Haklı nedenlerle süre uzatımı talep edilebilir; aksi halde yatırım izni iptal edilir
Genel antrepo fiziki şartları:
- Bağlı gümrüğe en fazla 50 km mesafe
- Büyükşehirde 5.000 m², diğer yerlerde 3.000 m²‘den küçük olamaz; en az %20’si kapalı alan olmalı
Antrepo rejimi kapsamındaki işlemler, devir süreçleri ve açılış başvuruları hakkında danışmanlık almak için iletişim formundan ulaşabilirsiniz.
Gümrük mevzuatındaki diğer güncel gelişmeler için makalelerimize göz atın.
Antrepo mevzuatının tamamına Ticaret Bakanlığı’nın resmi sitesinden ulaşabilirsiniz.