Kültür fonu, USB bellek, CD, DVD gibi boş taşıyıcı materyaller ile fikir ve sanat eserlerini çoğaltmaya yarayan teknik cihazların ithalatında veya imalatında ödenmesi zorunlu bir kesintdir. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun 44. maddesine dayanan bu yükümlülüğü yerine getirmeyen ithalatçılar mallarını gümrükten çekemez.
Kültür Fonu Nedir, Neden Ödenir?
Kültür fonu; ticari amaçla üretilen veya ithal edilen boş video kaseti, ses kaseti, CD, DVD, USB bellek gibi taşıyıcı materyaller ile fikir ve sanat eserlerini çoğaltmaya yarayan teknik cihazların bedelleri üzerinden alınan bir kesintidir.
Elde edilen gelirler; kültürel ve sanatsal faaliyetlerin desteklenmesi, korsanla mücadele, Türkiye’nin yurt dışında tanıtımı (festival, film haftaları vb.) ve fikri mülkiyet alanındaki projelerin finansmanı için kullanılır.
Kültür Fonu Oranı ve Matrahı
Kesinti oranları Cumhurbaşkanı Kararı ile belirlenir ve ürün bedelinin %3’ünü geçemez.
Matrah iki şekilde hesaplanır:
- İthalatta: Eşyanın gümrük kıymeti (CIF değer) üzerinden
- İmalatta: Eşyanın imalat bedeli üzerinden
Kültür Fonu Nasıl ve Nereye Ödenir?
Kültür fonu gümrük idaresine değil, Kültür ve Turizm Bakanlığı adına açılmış özel banka hesabına yatırılır. Gümrük idaresi yalnızca ödemenin yapıldığına dair belgeyi kontrol eder.
İthalatçılar: Kesinti tutarını serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescilinden önce yatırmak zorundadır.
İmalatçılar: Ay içinde sattıkları ürünler için tutarı takip eden ayın en geç 15. gününe kadar yatırır.
Kültür Fonu Gümrükte Nasıl Beyan Edilir?
Ödeme sonrası beyan süreci Tek Pencere Sistemi (TPS) üzerinden yürütülür:
1. TPS referans numarası alın Bankaya yapılan ödeme bilgileri TPS üzerinden sisteme aktarılır. Sistem tarafından 20 haneli bir referans numarası oluşturulur.
2. Beyannamenin 44. hanesine kaydedin Bu referans numarası ve belge tarihi gümrük beyannamesinin 44 no.lu kutusuna işlenir.
- Kültür fonu ödenmiş ise: 0888 (TPS-Kültür Fonu) kodu
- Eşya muaf ise: 0904 (TPS-Kültür Fonu Kapsam Dışı) kodu
3. BİLGE Finansal Bilgiler ekranına tutarı girin BİLGE Sistemi detaylı beyan modülünde kalem ekranındaki “Finansal Bilgiler” bölümü altında “Yurt İçi Diğer Masraflar” sekmesindeki “Kültür Bakanlığı Hesabına Yatırılan Kesinti” alanına yatırılan tutar yazılır.
Belgeler elektronik ortamda iletildiği için beyanname ekinde ayrıca kağıt makbuz aranmaz.
Kültür Fonu Hangi Vergilerin Matrahına Girer?
Bu nokta çoğu ithalatçının gözden kaçırdığı kritik bir ayrıntıdır. Kültür fonu yalnızca ödenen bir kesinti değil; aynı zamanda diğer vergilerin matrahını yükselten bir unsurdur:
KDV matrahına girer: KDV Kanunu’nun 21/c maddesi uyarınca beyannamenin tescil tarihine kadar ödenen her türlü gider KDV matrahına dahildir. Kültür fonu “Yurt İçi Diğer Masraflar” olarak beyan edilerek KDV matrahına eklenir.
ÖTV matrahına girer: İthal edilen eşya ÖTV’ye tabi ise (cep telefonu, televizyon vb.) kültür fonu ÖTV matrahının bir unsuru olarak dikkate alınır.
TRT bandrol ücretini etkiler: Bandrol matrahı “ÖTV hariç KDV matrahı” olarak tanımlandığından, kültür fonu dolaylı olarak bandrol ücretini de etkiler.
Özet hesaplama zinciri:
Gümrük Kıymeti × Fon Oranı = Kültür Fonu Tutarı
Gümrük Kıymeti + Gümrük Vergisi + Kültür Fonu + Diğer Giderler = ÖTV Matrahı
ÖTV Matrahı + ÖTV Tutarı = KDV Matrahı
Muafiyet ve Kapsam Dışı Durumlar
Her ürün bu fona tabi değildir:
Diplomatik muafiyet: Gümrük Kanunu’nun 167. maddesinin 3. bendi kapsamındaki kurumlar (milli savunma, iç güvenlik vb.) bu ödemeden muaftır.
Dolu materyaller: İçinde kayıt bulunan materyaller kural olarak muaf tutulabilir; ancak bunun gümrükte kabul görmesi için Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan “Kapsam Dışı” yazısı (TPS-0904 kodu) alınması şarttır. Bu başvuru e-Devlet üzerinden yapılabilir.
Kaydetme özelliği olmayan cihazlar: Yalnızca radyo yayını alan ancak kaydetme veya çoğaltma özelliği bulunmayan cihazlar fona tabi değildir. Danıştay bu konuda yürütmeyi durdurma kararları vermiştir. Beyan sırasında bu özelliğin bulunmadığının gümrüğe bildirilmesi gerekir.
İhracat: İhraç edilen materyal ve cihazlar için kesinti yapılmaz.
Dikkat: Geri Gelen Eşyada Fon Yeniden Ödenir
Kültür fonu bir “ithalat vergisi” sayılmadığından, Gümrük Kanunu’nun 168. maddesi kapsamındaki geri gelen eşya muafiyeti bu fon için geçerli değildir. İhraç edilen bir cihaz çeşitli nedenlerle geri gelip yeniden ithal edilirse, ithalat vergilerinden muaf olsa bile kültür fonu yeniden ödenmesi gerekir.
Ödenmezse Ne Olur?
- Gümrükte engel: Ödeme tevsik edilmeden mal gümrükten çekilemez
- Cebren tahsil: 6183 sayılı Kanun hükümleri uyarınca vergi daireleri tarafından takip edilir
- Uzlaşma yapılamaz: Kültür fonu gümrük mevzuatındaki uzlaşma kapsamına girmez; ancak fonun matrahına girdiği KDV veya ÖTV için uzlaşmaya gidilebilir
Hatalı veya Fazla Ödeme Durumu
Başvuru numarasının yanlış yazılması veya fazla yatırılması gibi durumlarda açıkta kalan dekontlar iade sürecine girilebilir. Bakanlık, bu tür dekontların yeni bir başvuruda bir defaya mahsus kullanılmasına izin vermektedir. Bunun için ilgili Bakanlık birimine dekont örneğiyle e-posta yoluyla bildirimde bulunulmalıdır.
Kültür fonu hesaplaması, beyanı ve muafiyet başvuruları hakkında danışmanlık almak için iletişim formundan ulaşabilirsiniz.
Gümrük mevzuatındaki diğer güncel gelişmeler için makalelerimize göz atın.
Kültür fonu mevzuatı için Kültür ve Turizm Bakanlığı Telif Hakları Genel Müdürlüğü’nün sitesine başvurabilirsiniz.