Gümrük müşavirliği hizmeti almadan ithalat yapılması mümkündür. Bu süreç, 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nda düzenlenen “temsil hakkı” çerçevesinde yürütülmekte olup kişinin işlemlerini bizzat takip etmesi veya doğrudan temsilci tayin etmesi esasına dayanmaktadır.
Temsil Hakkı Nedir?
Gümrük mevzuatı uyarınca tüm kişiler, gümrük idarelerindeki işlemlerini yürütmek üzere bir temsilci tayin edebilir. Temsil iki şekilde gerçekleşebilmektedir:
- Doğrudan temsil: Temsilci, temsil ettiği kişi adına ve hesabına hareket eder.
- Dolaylı temsil: Temsilci kendi adına ancak başkası hesabına hareket eder.
Dayanak: 4458 sayılı Gümrük Kanunu Madde 5 ve Madde 225/1; Gümrük Yönetmeliği Madde 561/1.
Şirketler Kendi Personeliyle Gümrük İşlemi Yapabilir mi?
Özel hukuk tüzel kişileri (şirketler), gümrük müşaviri tutmak yerine kendi bünyelerinde çalışan ve firmayı temsile yetkili personelleri aracılığıyla tüm gümrük işlemlerini doğrudan temsil yoluyla takip edebilir.
Bu personelin gümrük idaresine ibraz etmesi gereken belgeler şunlardır:
- Şirket tarafından sigorta ettirildiğine dair SGK aylık sigorta primleri bordrosu
- Şirketi temsil etmeye yetkili olduğunu gösteren temsil belgesi ve bu belgenin Ticaret Sicil Gazetesi’nde yayımlanmış olması
- Ticaret Sicil Yönetmeliği uyarınca düzenlenen Ticaret Sicil Tasdiknamesi
- Personelin Gümrük Kanunu’nun 227/1-d maddesinde sayılan kaçakçılık, yolsuzluk, hırsızlık gibi suçlardan hüküm giymemiş olması zorunludur
Dayanak: 4458 sayılı Gümrük Kanunu Madde 225/2; Gümrük Yönetmeliği Madde 561/4-a.
Gerçek Kişiler Kendi İşlemlerini Takip Edebilir mi?
Bireyler, ticari miktar ve mahiyet arz etmeyen eşyanın ve özel kullanıma mahsus taşıt araçlarının gümrük işlemlerini, geçerli bir vekaletnameye istinaden doğrudan temsil yoluyla bizzat takip edebilir.
Dayanak: 4458 sayılı Gümrük Kanunu Madde 225/1.
Posta ve Hızlı Kargo ile Gelen Eşyada Müşavir Şartı Aranır mı?
Cumhurbaşkanınca belirlenen miktar ve değer sınırlarını aşmayan eşyaların (eşya türüne göre 30 Avro veya 1.500 Avro gibi limitlere tabi) gümrük işlemleri, gümrük müşaviri aranmaksızın posta idaresi veya hızlı kargo şirketleri tarafından dolaylı temsilci sıfatıyla sonuçlandırılabilmektedir.
Ticari nitelikte olmayan numunelik eşya ve modeller için de gümrük müşaviri şartı aranmaz.
Dayanak: 4458 sayılı Gümrük Kanunu Madde 225/1; Gümrük Yönetmeliği Madde 561/2.
Kamu Kurumları İçin Durum Nedir?
Devlet, belediye ve diğer kamu tüzel kişilerinin memurları, çalıştıkları kurumlara ait eşyanın gümrük işlemlerini doğrudan temsil yoluyla takip etmeye yetkilidir. Bu kişilerden SGK borç belgesi gibi özel şartlar aranmamaktadır.
Dayanak: 4458 sayılı Gümrük Kanunu Madde 225/2; Gümrük Yönetmeliği Madde 561/4-c.
BİLGE Sistemi Kullanıcı Kodu (fs/ft) Zorunludur
Şirket personelinin BİLGE sistemi üzerinden beyanname tescil edebilmesi için ilgili gümrük müdürlüğünden kullanıcı kodu (fs veya ft kodu) alınması zorunludur. Bu kod olmadan sistem üzerinden işlem yapılamamaktadır.
Özet: Kim, Nasıl Müşavirsiz İşlem Yapabilir?
| Kişi/Kurum | Kapsam | Şart |
|---|---|---|
| Şirket (özel) | Tüm ticari ithalat/ihracat | SGK bordrosu, temsil belgesi, sicil tasdiknamesi, fs/ft kodu |
| Gerçek kişi | Ticari nitelik taşımayan ve özel taşıt işlemleri | Geçerli vekaletname |
| Kamu kurumu | Kuruma ait tüm eşya | Özel şart aranmaz |
| Posta/kargo | Belirlenen değer limitinin altındaki eşya | Posta/kargo şirketi dolaylı temsilci sıfatıyla hareket eder |
Müşavirsiz İşlem Yapmanın Riskleri
Gümrük mevzuatı teknik ve karmaşık bir yapıya sahiptir. Mevzuata aykırı beyan, eksik belge veya hatalı sınıflandırma durumlarında:
- Vergi ve ceza tahakkuku söz konusu olur
- Eşyanın gümrükte beklemesi ek maliyet doğurur
- Sonradan kontrol sürecinde firmalar daha fazla riskle karşılaşabilir
Bu nedenle ticari ithalat ve ihracat işlemlerinde mevzuata hakim, deneyimli bir gümrük müşaviriyle çalışılması önem arz etmektedir.
Gümrük işlemleriniz ve temsil hakkı konusunda danışmanlık almak için iletişim formundan ulaşabilirsiniz.
Gümrük mevzuatındaki diğer güncel gelişmeler için makalelerimize göz atın.
Mevzuat metinlerine Ticaret Bakanlığı’nın resmi sitesinden ulaşabilirsiniz.