Türkiye-Ukrayna Serbest Ticaret Anlaşması (STA) imzalandı ve onaylandı. Ancak STA’nın imzalanması firmaların hemen vergi avantajından yararlanabileceği anlamına gelmiyor. 19 Mayıs 2026’da kurulan Ortak Gümrük Konseyi (OGK) ise bu anlaşmanın fiilen işleyen bir gümrük koridoruna dönüşmesinin operasyonel motoru olarak konumlanıyor.
Türkiye-Ukrayna Serbest Ticaret Anlaşması: Mevcut Durum
Türkiye ile Ukrayna arasındaki STA 3 Şubat 2022’de imzalandı. Türkiye tarafında onay 4 Ekim 2024 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 9008 sayılı Karar ile tamamlandı.
Ancak bu adımlar anlaşmanın yürürlüğe girdiği anlamına gelmiyor. Türkiye-Ukrayna Serbest Ticaret Anlaşması’nın tam olarak aktif hale gelebilmesi için şu adımların tamamlanması gerekiyor:
1. Yürürlük Tarihi Tespit Kararı İki ülkenin iç onay süreçlerini tamamladığını birbirlerine diplomatik yollarla tebliğ etmesi ve ardından “Yürürlük Tarihi Tespit Kararı” yayımlanması şart.
2. Menşe Yönetmeliği Hangi ürünlerin “Ukrayna menşeli” sayılacağını, EUR.1 veya fatura beyanının nasıl düzenleneceğini belirleyen teknik yönetmeliğin yürürlüğe girmesi gerekiyor.
3. BİLGE Tanımlaması Gümrük sisteminde Ukrayna STA’sı için özel muafiyet kodunun aktif hale getirilmesi şart. Bu olmadan BİLGE sistemi tercihli tarifeden otomatik olarak yararlandırmaz.
OGK Türkiye-Ukrayna STA Uygulamasına Ne Katkı Sağlayacak?
19 Mayıs 2026’da kurulan Ortak Gümrük Konseyi, STA’nın kağıt üzerinde kalmayıp sahada işlemesi için kritik bir işlev üstleniyor:
Teknik engellerin aşılması: OGK bünyesindeki “Risk Yönetimi ve Gümrük Kontrolleri” ile “Bilgi Teknolojileri” çalışma grupları, Ukrayna’dan gelen tercihli menşe belgelerinin dijital doğrulanması ve gümrük hatlarındaki tıkanıklıkların giderilmesi konusunda doğrudan yetkili.
Belge entegrasyonu: Ukrayna halihazırda elektronik menşe belgesi düzenleyebiliyor. OGK bu dijital altyapının iki ülke gümrük sistemi arasında tam entegrasyonunu sağlayacak. Böylece belgeler nedeniyle limanlarda bekleme süresi önemli ölçüde kısalacak.
Firmalar Bugün Hangi Avantajlardan Yararlanabilir?
STA tam kapasitede devreye girmemiş olsa da Ukrayna ile ticaret yapan firmalar mevcut düzenlemelerden yararlanabiliyor:
NCTS — Ortak Transit Sistemi: Ukrayna 1 Ekim 2022’den bu yana Ortak Transit Sistemi’ne taraf. Ukrayna varışlı taşımalarda bu sistem üzerinden gümrük işlemleri hızlandırılabiliyor.
ATA Karnesi: Sergi, fuar ve numune gönderimleri için Ukrayna’nın taraf olduğu İstanbul Sözleşmesi ve ATA Karnesi sistemi aktif olarak kullanılabiliyor.
Transit kolaylıkları: Ukrayna plakalı araçlara Türkiye limanlarından geçiş belgesi aranmaksızın taşıma imkânı tanınmıştı. Bu uygulama 31 Aralık 2025 tarihine kadar yürürlükteydi.
Özet: Nerede Duruyoruz?
| Adım | Durum |
|---|---|
| STA imzası | ✅ Tamamlandı (Şubat 2022) |
| Türkiye onayı | ✅ Tamamlandı (Ekim 2024) |
| Yürürlük tarihi tespiti | ⏳ Bekleniyor |
| Menşe Yönetmeliği | ⏳ Bekleniyor |
| BİLGE sistem tanımlaması | ⏳ Bekleniyor |
| Ortak Gümrük Konseyi | ✅ Kuruldu (Mayıs 2026) |
Ukrayna ile ticaret yapan firmalar, STA’nın getireceği vergi indirimlerinden tam kapasite yararlanmak için yürürlük kararını ve menşe yönetmeliğini beklemelidir. Ancak lojistik ve transit kolaylıklar şu an kullanıma açık.
Türkiye-Ukrayna ticaret süreçleri ve STA hazırlıkları hakkında danışmanlık almak için iletişim formundan ulaşabilirsiniz.
Gümrük mevzuatındaki diğer güncel gelişmeler için makalelerimize göz atın.
Resmî Gazete ilanlarına resmi site üzerinden ulaşabilirsiniz.