Vergi Kaybına Neden Olan İşlemlere Uygulanacak Cezalar ve Örneklemeleri
Gümrük vergilerinin tahsili aşamasında yükümlülüklerce bilerek ya da bilmeyerek ihlaller söz konusu olabilmektedir. Bu durumlarda gümrük vergilerinin yanı sıra vergi kaybına neden olunduğu ya da usulsüzlüklere sebebiyet verildiği için idari para cezası gibi ek bir yükümlülük ortaya çıkmaktadır.
Gümrük Kanunun 234. maddesine giren ihlaller sonucu karşılaşacak cezai varyasyonlar örneklerle aşağıda sunulmuştur. Öncelikle ilgili maddeyi hatırlayalım
” G.K. MADDE 234-1: Serbest dolaşıma giriş rejimi veya kısmi muafiyet suretiyle geçici ithalat rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, yapılan beyan ile muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda;
G.K. 234-1/a: Gümrük Tarifesini oluşturan unsurlarda veya vergilendirmeye esas olan sayı, baş, ağırlık gibi ölçülerinde aykırılık görüldüğü ve beyana göre hesaplanan ithalat vergileri ile muayene sonuçlarına göre alınması gereken ithalat vergileri arasındaki fark %5’i aştığı takdirde, ithalat vergilerinden ayrı olarak bu farkın üç katı para cezası alınır. ” Hükmüne amirdir.
G.K. 234-1/a Gümrük Tarifesini Oluşturan Unsurlar İçin Örnek Olay;
ABC firması 8418.50.90.00.00 tarife pozisyonunda bulunan Mobilya tipi diğer soğutucular cinsi İsviçre menşeli eşyayı Almanya’dan ithal etmektedir (Serbest Dolaşıma Giriş Beyannamesi). Tercihli tarifeden faydalanmak amaçlı A.TR Dolaşım Belgesi beyannameye eklenmiştir. %2,2 Gümrük vergisi ile eşyaya ait uygulanan %15 İGV ödenmemiştir.
Sonradan kontrol esnasında müfettiş tarafından ekli belgelerin kontrolü sağlanmış ve tedarikçi beyanının bulunmadığı tespit edilmiştir. Bu durumda İGV’nin tahsili söz konusu olacaktır.
G.V. Matrahı: 10.000 TL
Beyan edilen İGV: “0”
Beyan edilmeyen İGV: “1500 TL”
Aradaki farkın %5’i geçmesi sebebiyle 234-1/a maddesi uygulanacaktır. 1500 TL İGV alınarak ayrıyeten alınmayan verginin 3 katı olan 4500 TL ceza alınacaktır.
İGV Ödemesi KDV Matrahını Etkileyecek midir?
İlaveten İGV’nin eklenmesi KDV matrahını da etkileyecektir. Burada %5 oranına bakılmaksızın kıymet eksikliği söz konusu olduğu için G.K. 234/1-b maddesi uygulanacaktır. KDV matrahına ek 1500 TL eklenecektir. %18 olan KDV oranına istinaden 270 TL ödenmesi gereken ek KDV tutarı söz konusu olacaktır. 3 katı olan 810 TL ise ayrıca ceza olarak alınacaktır.
Ödenmeyen İGV için ABC Firması Kendini İhbar Ederse Ne Olur?
ABC firmasının bu hatayı kendi fark etmesi ve gümrüğe kendini ihbar etmesi durumunda ise G.K. 234/3 maddesine istinaden yukarıdaki cezaların %10’u oranında ceza alınır.
Bu bağlamda 1500 TL ödenmeyen İGV alınarak ek olarak 450 TL ceza alınır. KDV hususunda ise 270 TL KDV alınacak ancak cezası 81 TL olarak tahsil edilmeyeceği ve en düşük cezanın 241/1 olması vasıtasıyla 2022 yılı usulsüzlük rakamı idari para cezası olarak alınacaktır.
Zaman aşımı süresi ise 3 yıldır.
G.K. 234-1/a Sayı, baş, ağırlık gibi ölçülerinde aykırılık Oluşturan Unsurlar İçin Örnek Olay;
ABC firması 8508.60.00.00.00 tarife pozisyonunda bulunan “elektrikli süpürge” cinsi Çin menşeli eşyayı Çin’den ithal etmektedir (Serbest Dolaşıma Giriş Beyannamesi). Her bir elektrik süpürgesinin CIF değeri 1000 TL’dir. Gümrük beyannamesinde 100 adet beyan edilmiştir. Ancak kırmızı hat muayenesinde muayene memuru tarafından 120 adet olduğu tespit edilmiştir.
“G.V. oranı %1,7
Beyan Edilen G.V. Matrahı: 100.000 TL Beyan edilen G.V.: 1700 TL
Beyan Edilmesi Gereken G.V. Matrahı:120.000 TL Beyan edilmesi gereken G.V.: 2040 TL”
Beyan edilen gümrük vergisi ile aslında beyan edilmesi gereken doğru gümrük vergisi arasındaki farkın %5’i geçmesi sebebiyle G.K. 234-1/a maddesi uygulanacaktır. 340 TL Gümrük vergisi alınarak ayrıyeten alınmayan verginin 3 katı olan 1020 TL ceza alınacaktır.
Bu bağlamda gümrük vergisinin eklenmesi KDV matrahını da etkileyecektir. KDV matrahına ek 20.340 TL eklenecektir. %18 olan KDV oranına istinaden 3.661,2 TL ödenmesi gereken ek KDV tutarı söz konusu olacaktır. 3 katı olan 10.983,6 TL ise ayrıca ceza olarak alınacaktır.
Toplamda 16.004,8 TL ek ödeme söz konusu olacaktır.
Beyan Edilen Sayının Yanlış Olduğunu Fark Eden ABC Firması Kendini İhbar Ederse Ne Olur?
ABC firmasının bu hatayı kendi fark etmesi ve gümrüğe kendini ihbar etmesi durumunda ise G.K. 234/3 maddesine istinaden yukarıdaki cezaların %10’u oranında ceza alınır.
Bu bağlamda 340 TL ödenmeyen Gümrük Vergisi alınır, ek olarak (102 TL olan ceza tutarı 241/1’den küçük olamayacağından) G.K. 241/1 tutarında usulsüzlük cezası alınır. KDV hususunda ise 3.661,2 TL KDV alınacak ancak cezanın %10’u olan 1.098,36 TL tahsil edilecektir.
“G.K. 234-1/b: Kıymeti üzerinden ithalat vergilerine tabi eşyanın beyan edilen kıymeti, 23 ila 31 inci maddelerde yer alan hükümler çerçevesinde belirlenen kıymete göre noksan bulunduğu takdirde, bu noksanlığa ait ithalat vergilerinden başka vergi farkının üç katı para cezası alınır. “Hükmüne amirdir. (Örnek: Navlun veya sigorta giderleri)
G.K. 234-1/b Kıymeti Oluşturan Unsurlar İçin Örnek Olay;
ABC firması 8446.29.00.00.00 tarife pozisyonunda bulunan “Dokuma Makinası” cinsi Almanya menşeli eşyayı Almanya’dan ithal etmiştir. (Serbest Dolaşıma Giriş Beyannamesi). Sonradan kontrol esnasında müfettiş tarafından navlunun (yurt dışı) 20.000 TL eksik beyan edildiği tespit edilmiştir.
Gümrük vergisi %20
Beyan Edilen G.V. Matrahı: 250.000 TL
Beyan edilen G.V.: 50.000 TL
Beyan Edilmesi Gereken G.V. Matrahı: 270.000 TL
Beyan edilmesi gereken G.V.: 54.000 TL
Beyan edilen gümrük vergisi ile aslında beyan edilmesi gereken doğru gümrük vergisi tutarı arasındaki fark sebebiyle G.K. 234-1/b maddesi uygulanacaktır. 4000 TL Gümrük vergisi alınarak ayrıyeten alınmayan verginin 3 katı olan 12.000 TL ceza alınacaktır.
Bu bağlamda gümrük vergisinin eklenmesi KDV matrahını da etkileyecektir. KDV matrahına ek 24.000,00 TL ekleneceğinden %18 olan KDV oranına istinaden 4.320,00 TL ödenmesi gereken ek KDV tutarı söz konusu olacaktır. 3 katı olan 12.960,00 TL ise ayrıca ceza olarak alınacaktır.
Toplamda 33.280,00 TL ek ödeme söz konusu olacaktır.
Navlunun Eksik Olduğunu Fark Eden ABC Firması Kendini İhbar Ederse Ne Olur? İstisnai Kıymetten hangi şartlarda faydalanabilir?
Gümrük beyannamesinin tescili anında beyan sahibi tarafından mevcudiyetinin bilinmesi mümkün olmayan gümrük ve KDV matrahına giren giderler, en geç söz konusu kıymet veya matrah unsurunun öğrenildiği ayı takip eden ayın yirmi altıncı günü akşamına kadar beyanda bulunulabilir ve vergileri de aynı süre içinde ceza söz konusu olmadan ödenebilir. Şartların uygunluğu halinde istisnai kıymetle beyan verilebilir. Ancak idarenin yurt dışı navlunun tescil öncesinde ortaya çıkan ve tescil öncesi bilinmesi gereken bir gider olduğuna kanaat getireceğinden istisnai kıymetle beyan başvurusu kabul edilmeyecektir.
G.K. 234/3. Maddesi uyarınca eksik vergi + %30’u oranında (cezanın %10’u) ceza ödenecektir.
Bu bağlamda; ABC firmasının bu hatayı kendi fark etmesi ve gümrüğe kendini ihbar etmesi durumunda ise G.K. 234/3 maddesine istinaden yukarıdaki cezaların %10’u oranında ceza alınır.
Ödenmeyen gümrük vergisi olan 4000 TL alınarak ek olarak 1200 TL ceza alınacaktır. KDV hususunda ise 4.320,00 TL KDV alınacak ancak cezası 1.296,00 TL olarak tahsil edilecektir.
G.K. 234-1/c Vergi Farkının %5’i Geçmemesi Halinde Ne Olur?
“(c) fıkrasında eksik beyan edilen kıymet farkının %5’i aşamaması halinde veya maddi hesap hatasının bulunması halinde vergi farkının yarısı tutarında ceza alınacağı kabul edilmiştir.” Hükmüne amirdir.
Yukarıda G.K. 234-1/b konusu dahilinde verilen örnekte, serbest dolaşıma giriş beyannamesinde “Dokuma Makinası” cinsi eşyaya ait ödenmeyen verginin %5’i aşmaması halinde eksik ödenen vergi (2000 TL diyelim) ile yarısı oranında (1000 TL) idari para cezası uygulanacaktır.
Vergi Farkı %5’i Geçmiyor ve ABC Firması Kendini İhbar Ederse Ne Olur?
ABC firmasının 2000 TL ödenmeyen vergisi söz konusu, %5’i geçmiyor ve firma kendini ihbar etmektedir. 2000 TL vergi ödenecektir ayrıca 1000 TL olan idari para cezasının %10’u oranında (100 TL) idari para cezası ödenecektir.
Ancak 234-6. Maddesine istinaden “Bir ila üçüncü fıkralara göre verilen cezalar 241 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen miktardan az olamaz.”
Yukarıda varyasyonların Dâhilde işleme rejimi, gümrük kontrolü altında işleme rejimi ve tam muafiyetli geçici ithalat rejimine tabi tutulan beyannamelerde gerçekleşmiş olması durumunda cezaların yarısı kadara para cezası alınacaktır. G.K. 234-2
Ayrıca Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri için yukarıda belirtilen cezalara ilişkin hükümler uygulanmaz. ( İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin ithalat işleminde 234. madde kapsamında vergi kaybından dolayı ceza söz konusu ise bu rakam milyonları geçse dahi ceza olarak 241/1 uygulanır ) . Bu gibi hallerde, 241 inci maddenin birinci fıkra hükmüne göre işlem yapılır. G.K. 234-4
Can DURMUŞ
Gümrük Müşavir Yardımcısı / Denetçi
9 Mart 2022