Türkiye-Ermenistan doğrudan ticaret için bürokratik hazırlıklar 11 Mayıs 2026 itibarıyla tamamlandı. Bu tarihten itibaren ticari belgelerde nihai varış veya çıkış noktası olarak doğrudan “Ermenistan” veya “Türkiye” yazılabiliyor. Yıllarca süren kısıtlı ve transit odaklı rejim, tam kapsamlı ikili ticarete dönüştü.
Belgelerde “Ermenistan” Yazmak Artık Mümkün
Geçmişte Ermenistan’a yapılan taşımalarda nihai varış noktası belgeler üzerinde doğrudan gösterilemiyordu. Özellikle Gürcistan gibi üçüncü ülkeler üzerinden yapılan taşımalarda ciddi bürokratik yük oluşuyordu.
Yeni düzenlemeyle birlikte;
- Konşimento, CMR ve gümrük beyannamelerinde nihai varış noktası doğrudan “Ermenistan” olarak beyan edilebilecek
- Türkiye çıkışlı yüklerde “Ermenistan” hedef ülke olarak gösterilebilecek
- Üçüncü ülke geçişlerinde oluşan bürokratik karmaşa ortadan kalkacak
Bu düzenleme, Türkiye-Ermenistan doğrudan ticaret akışlarının şeffaflaşması ve kayıt altına alınması açısından tarihi bir adım niteliği taşıyor.
2004’ten 2026’ya: Kısıtlı Transitten Doğrudan Ticarete
Bu sürecin nereden geldiğini anlamak için kısa bir tarihsel arka plan gerekiyor:
2004: Türk plakalı araçların Türkiye’den Ermenistan’a veya Ermenistan varışlı yük taşıması tamamen yasaktı. Aynı yılın ortasında kısmi esneme yapılarak yalnızca üçüncü ülke transitine izin verildi.
2015-2016: TRACECA (Avrupa-Kafkasya-Asya Ulaşım Koridoru) kapsamında bile Ermenistan plakalı araçlar pek çok gümrük kapısında kapsam dışı tutuldu.
2018: Ermenistan, İstanbul Sözleşmesi’nin temel eklerini onaylayarak geçici ithalat sistemine dahil oldu. Sergiler, profesyonel ekipmanlar ve ticari numuneler ATA karnesiyle iki ülke arasında dolaşmaya başlayabildi.
11 Mayıs 2026: Tüm bu kısmi adımların ötesine geçildi. Doğrudan ve belgeli ticaretin önündeki bürokratik engeller kaldırıldı.
Türkiye-Ermenistan Doğrudan Ticaret: Lojistik ve Gümrük Etkileri
Bu gelişme yalnızca siyasi değil, gümrük ve lojistik operasyonları açısından da somut sonuçlar doğuruyor:
Sınır kapıları: Dışişleri Bakanlığı teknik çalışmaların sürdüğünü açıkladı. Geçmişte TRACECA kapsamında kullanılan Sarp, Türkgözü ve Dilucu gibi kapıların Ermenistan trafiğine açılması bölge lojistiğini doğrudan etkileyecek.
TIR ve CMR: Türk plakalı araçların Ermenistan’a doğrudan sefer yapabilmesi, Gürcistan üzerinden yapılan dolaylı taşımaların önüne geçecek ve maliyet avantajı sağlayacak.
Bölgesel entegrasyon: Ermenistan’ın Bakü-Tiflis-Kars hattı ve Türkiye-Gürcistan-Azerbaycan üçlü mekanizmalarına ticari olarak eklemlenme potansiyeli artıyor. Bu, Güney Kafkasya lojistiğinde yeni bir denklem anlamına geliyor.
Firmalar İçin Pratik Notlar
- Ermenistan’a ihracat yapmayı düşünen firmalar için gümrük tarife ve menşe belgesi süreçleri netleşmeye başladı. Henüz STA (Serbest Ticaret Anlaşması) bulunmadığından MFN (En Fazla Gözetilen Ülke) tarifeleri uygulanacak.
- Geçici ithalat kapsamındaki eşyalar (kalıp, ekipman, numune vb.) için ATA karnesi hâlâ en pratik çözüm olmaya devam ediyor.
- Taşıma belgelerinin düzenlenmesinde ve gümrük beyannamesi hazırlanmasında konuya hâkim bir gümrük müşaviriyle çalışılması öneriliyor.
Türkiye-Ermenistan ticaret süreçleri ve gümrük operasyonları hakkında danışmanlık almak için iletişim formundan ulaşabilirsiniz.
Gümrük mevzuatındaki diğer güncel gelişmeler için makalelerimize göz atın.
Dışişleri Bakanlığı’nın konuya ilişkin açıklamalarını resmi sitesinden takip edebilirsiniz.