Uzlaşma Nedir?
Gümrük idaresi ile yükümlü arasında oluşan ek tahakkuk ve cezalara ait ayrılıkların çözümü için kullanılabilen avantajlı bir yöntemdir.
Zaman zaman idare ile yükümlü arasında yorum farklılıkları ve buna bağlı ayrılıklar olabiliyor. Dava sürecine girilmesi yıpratıcı olabildiğinden uzlaşma seçeneği daha makul olabilmektedir.
Uzlaşmanın YYS ve OKSB Sahibi Firmalar Açısından Önemi
GİK Yönetmeliğinde belirtilmiş olan ceza limitlerini aşmak YYS alınamayacağı anlamına gelir. Düşük tutarda olduğu düşünülerek 241/1’i aşan tutardaki cezalar firmalarca ödenmektedir. Ancak bu sebepten dolayı YYS başvurusu reddedilen firmalar mevcuttur.
Örnek olarak ABC firması son 3 yılda 1000 ithalat ve ihracat beyannamesi tescil etmiş. 25 adet 241/1’i aşan tutardaki ceza kararını ödemiş ve YYS başvurusu reddedilmiştir. Sebebiyse GİK Yönetmeliği güvenilirlik koşulu gereğince uygulanan %2’lik ceza limitini aşmış olmasıdır.
ABC firması bu cezaları ödemek yerine uzlaşma müessesinden yararlanmış olsaydı YYS’nin ilgili şartını yerine getirmiş olabilirdi.
Özetlemek gerekirse, ceza kararlarında uzlaşırsa sicil etkilenmeyecektir.
Uzlaşma Başvurusu Kapsamı Alacaklar Nelerdir?
Gümrük idaresinin tespit ettiği, eksik ödenen veya ödenmeyen vergiler ile cezaları kapsamaktadır. Ayrıca bu noksanlıkları yükümlünün kendini ihbar vasıtasıyla bildirilmiş olması halinde de uzlaşmadan yararlanılabilir.
Genel hatlarıyla gümrük vergileri ile Gümrük Kanunu (234,235,236,237,238,239,241. Md), ÖTV Kanunu (16. Md) ve KDV Kanunu (51. Md) uyarınca düzenlenen para cezaları için uzlaşma başvurusunda bulunulabilir.
Ancak uzlaşma konusu olarak yönetmelikte “gümrük vergileri” ibaresi bulunsa da vergi asıllarında uzlaşma kapsamında fiiliyatta indirim yapılmamaktadır.
Hangi Durumlarda Uzlaşma Başvurusu Yapılamaz?
Gümrük vergisi matrahına dahil olan ancak gümrük idareleri tarafından tahsil edilmeyen alacaklar için uzlaşma talebinde bulunulamaz. Örnek olarak damga vergisi denilebilir. Çünkü vergileri tahsil eden kurum vergi dairesi olacaktır.
Söz konusu alacağın bir kısmı için başvuruda bulunulamaz, tamamı için uzlaşma başvurusunda bulunulmalıdır. İtirazı sonuçlandırılmış alacaklar için de uzlaşma talebinde bulunulamaz. Ayrıca gümrük vergileri ve cezalarına ilişkin fiilin, 5607 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinde yer alan kaçakçılık suçları ile ilişkili olması halinde uzlaşma müessesinden faydalanılamaz.
Uzlaşmaya Kimler, Hangi Sürede ve Nereye Başvurabilir?
Ödemenin yükümlüsü veya temsilcisi tarafından uzlaşma başvurusunda bulunulabilir. Temsilci gümrük müşaviri veya avukatı olabilir. Ancak vekalette “uzlaşma talebinde bulunabilmesi, katılabilmesi, teklif sunma, teklifi kabul etme ve tutanağı imzalamaya yetkili” olduğuna dair ibare bulunmalıdır.
Başvurunun ” https://uygulama.gtb.gov.tr/uzlasmatalep/giris” internet sitesi üzerinden tebliğ tarihinden 15 gün içinde yapılması çok önemlidir. İlgili siteye bilge şifresi ile girilmekte olup başvuru esnasında yardımcı olması adına kullanım kılavuzu sitenin ana ekranında mevcut olmaktadır.
İnternet sitesi üzerinden doldurulup çıktısı alınan veya bilge sistemi şifresi olmaması sebebiyle EK-3’te ki yer alan formun doldurulması vasıtasıyla başvuru yapılacaksa da uzlaşma talep formu ile eklerinin 15 günlük süre içerisinde Bölge Müdürlüğüne gönderilmesi, evrak kayda alınması veya taahhütlü postaya verilmiş olması gerekmektedir.
Uzlaşmaya Kaç Kişi ve Kimler Katılabilir?
Uzlaşmaya konu alacağın yükümlüsü ile temsilcisi veya vekâletnamede özel yetki verilmesi şartıyla, gümrük müşaviri de yükümlü adına görüşmelere katılabilir ve tutanakları imzalayabilir.
Uzlaşmaya yükümlü dâhil, katılacak kişi sayısı üçü geçemez.
Uzlaşma Konusunda Sürenin Önemi
Tahakkuk ve cezalar firmaların KEP adreslerine gönderilmektedir. İlgili mail adresinin takipte olunması çok önemlidir. Tahakkuk ve cezalara ait tebliğin elektronik ortamda iletilmesi durumunda, kararların mail adresine ulaşmasından itibaren 5. günün sonunda 15 günlük süre başlamış olur.
Uzlaşma başvurusunun 15 günlük süre içinde yapılmaması hak kaybına sebep olacaktır. Cezanın kesinleşmiş olacağı bu durumda uzlaşma başvurusunda bulunulamayacaktır.
Uzlaşma Tarihi Belirlendikten Sonra Ertelenebilir mi?
Bir defaya mahsus olmak üzere uzlaşma tarihi ertelenebilir. Ancak makul gerekçelerle katılamayacağının toplantı öncesi komisyona bildirilmesi gerekir. Komisyonun belirleyeceği ileri bir tarihe ertelenecektir.
Uzlaşılırsa Alacak Ne Kadar Süre İçinde Ödenmelidir?
Uzlaşılan tutar, uzlaşma tutanağının tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir. Uzlaşma sağlandıktan sonra üç nüsha düzenlenen tutanağa istinaden süre başlamaktadır. Ayrıca gümrük idaresi tarafından ayrıca bir tebliğ yapılması beklenmemelidir. Ödenecek tutara gecikme zammı oranında gecikme faizi uygulanır.
Uzlaşılan Tutar 15 Gün İçinde Peşin Ödenirse %25 İndirim Uygulanır mı?
Kabahatler Kanunu 17. Md uyarınca uzlaşılan tutarlar peşin ödeme indiriminden faydalanılamaz.
Uzlaşma Sonucuna İtiraz Edilebilir mi? Dava Yoluna Gidilebilir mi?
Uzlaşmanın vaki olması (teklifin kabul edilmesi) ve alacağın kesinleşmiş olması durumunda dava açılamaz, itirazda bulunulamaz.
Uzlaşma Vaki Olmazsa Süreç Ne Olur?
Uzlaşmanın vaki olmaması (teklifin kabul edilmemesi) veya temin edilememesi (uzlaşmaya katılmaması veya tutanağı imzalamaması) hallerinde itiraz veya dava yoluna gidebilir.
Uzlaşmanın vaki olmaması veya temin edilememesi hallerinde, aynı alacaklar için yeniden uzlaşma talebinde bulunulamaz.
Uzlaşma talebi itiraz veya dava açma süresi durdurur. Uzlaşmanın vaki olmaması, temin edilememesi veya uzlaşma talebinin reddedilmesi halinde, tebliğ tarihinden itibaren süre kaldığı yerden işlemeye devam eder. Ancak her durumda, sürenin bitimine beş günden az kalmış olması halinde süre beş güne tamamlanır.
Uzlaşmadan Feragat Edilebilir mi? (Uzlaşmadan Vazgeçme)
Yükümlü kendisine uzlaşma davetiyesi yazısı tebliğ edilmeden önce dilekçe ile başvurulması durumunda uzlaşmadan feragat edebilir. Feragatin kabul edildiği tebliğ tarihi itibariyle itiraz veya dava açma süresi kaldığı yerden devam eder. Ancak bilinmelidir ki feragat edilen uzlaşma konusu alacak için tekrar uzlaşma talebinde bulunulamaz.
Uzlaşma Komisyonları Hangi Şartlarda Ne Kadar Zamanda Toplanır?
Uzlaşma konusu dilekçenin ilgili Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü uzlaşma komisyonu kayıtlarına girdiği tarihten itibaren azami 45 gün içinde sonuçlandırılması esastır. Ancak bu süre inceleme sebebiyle uzayabilir.
Uzlaşma taleplerinin üç ay içerisinde 10.000 TL’ye ulaşmaması halinde, takip eden ay içinde mevcut uzlaşma talepleri sonuçlandırılır. Sürelerin hesaplanmasında ilk yapılan uzlaşma başvuru tarihi esas alınır.
Uzlaşılacak tutarın 750.000.- TL’ye kadar olanları (bu tutar dâhil) Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü Uzlaşma Komisyonları, 750.000.- TL’yi aşanlar için ise Merkezi Uzlaşma Komisyonları yetkilidir.
Can DURMUŞ – Gümrük Müşavir Yardımcısı / Denetçi
15.04.2022